‘Moedermelk lijkt goed voor gunstige darmbacteriën’

Geboren worden met een keizersnede, antibiotica in de eerste levensweek, wel of geen borstvoeding. Die factoren bepalen mede welke nuttige micro-organismen zich kunnen vestigen in de darmen van baby’s, blijkt uit onderzoek onder leiding van Clara Belzer. Zij is universitair hoofddocent aan Wageningen University & Research.

 

Welke onderzoeksvragen hadden jullie?

‘Onze onderzoeken zijn onderdeel van het Joint Programming Initiative ‘a Healthy Diet for a Healthy Life’ van de EU. Samen met andere landen kijken we hoe het darmmicrobioom (de verzameling bacteriën, schimmels, gisten en virussen, red.) kan bijdragen aan een gezond leven en welke rol voeding daarin speelt.’

 

     
  JPI HDHL: voeding internationaal onderzocht

In het internationale onderzoeksprogramma Joint Programming Initiative ‘a Healthy Diet for a Healthy Life’ (JPI HDHL) werken 26 landen samen. Hun doel is de beschikbare onderzoekscapaciteit op het gebied van voeding, beweging en gezondheid efficiënter in te zetten. Ook willen ze samen de problemen op dit terrein aanpakken.

 
     

 

Welke onderzoeken hebben jullie gedaan?

‘We hebben een onderzoek gedaan dat fundamenteel microbiologisch van aard is, gericht op de functie van het microbioom. We wilden vooral weten welke relatie er bestaat tussen de micro-organismen daarin en de afbraak van humane melksuikers uit moedermelk. Met de resultaten hopen we een strategie te kunnen ontwikkelen om flesvoeding te verbeteren. Als producent van flesvoeding is Danone Nutricia Research de commerciële partner in ons onderzoek. Zo’n samenwerking met een commerciële partij is een vereiste van de Nederlandse subsidiegever, ZonMw. In een andere, longitudinale cohortstudie is gekeken naar de langetermijneffecten op het microbioom van de toediening van antibiotica tijdens de eerste levensweek. Hoe ontwikkelt het microbioom zich? We hebben ook exploratieve vragen gesteld als: welke factoren in het vroege leven zijn van invloed op die ontwikkeling?’

 

Waarom is dat van belang?

‘De huidige wetenschappelijke hypothese is dat de micro-organismen die aan het begin van het leven de darmen koloniseren, een belangrijke rol spelen in de gezondheid, ook in het latere leven. Bacteriën dragen bij aan de afbraak van voedsel. Ze zetten bepaalde vezels om in producten die door het kindje als energiebron worden gebruikt. Verder maken ze vitamines aan. Dat is dus belangrijk voor de groei. Daarnaast blijkt uit reviews die wij hebben gedaan, dat de ontwikkeling van het microbioom hand in hand gaat met de ontwikkeling van het immuunsysteem; die twee wisselen kennelijk informatie met elkaar uit. Het microbioom kan bijdragen aan de ontwikkeling van (voedsel)allergieën en auto-immuunziekten, inflammatoire darmziekten – zoals de Ziekte van Crohn en colitis ulcerosa – en diabetes. We vermoeden dat bepaalde bacteriën in het microbioom daartegen beschermen, maar er is nog geen onderzoek gedaan dat een causaal verband aantoont. We constateren alleen dat er sprake is van een correlatie. Vandaar ook onze interesse in antibioticagebruik in de eerste levensweek, want antibiotica verstoren het microbioom sterk. Uit het onderzoek blijkt dat de effecten ervan tot een jaar zichtbaar zijn.’

 

Welke andere factoren hebben invloed op dat microbioom?

‘Hoe een baby wordt geboren – via een natuurlijke bevalling of een keizersnede, gepland of last-minute – en hoe het kind de eerste periode wordt gevoed lijken de ontwikkeling in hoge mate te bepalen. Voor de latere gezondheid van een mens lijkt het gunstiger om natuurlijk geboren te worden en borstvoeding te krijgen. Bij een natuurlijke bevalling draagt de moeder allerlei bacteriën en immuunmoleculen over aan haar kind. Bij een keizersnede blijkt dat begin al anders te zijn. Een baby krijgt dan niet de vaginale bacteriën van de moeder overgedragen en daardoor wordt het microbioom door andere bacteriën gekoloniseerd.’

 

Wat is de rol van borstvoeding?

‘We denken dat er een verband is tussen moedermelk en de bacteriesamenstelling in een gezond darmslijmvlies. Die bacteriën beginnen in het vroege leven op moedermelk. Ze migreren van daar naar het darmslijmvlies en communiceren van daaruit al heel vroeg met het immuunsysteem. We hebben ons gericht op één organisme, de Akkermansia muciniphila. Die blijkt te kunnen switchen tussen afbraak van moedermelk en productie van het darmslijmvlies. Dat een baby in zijn vroege leven borstvoeding krijgt, kan dus betekenen dat het darmslijmvlies door gezonde bacteriën wordt gekoloniseerd, wat weer ten goede komt aan zijn immuunsysteem.’

 

Wat betekenen de uitkomsten van jullie onderzoeken voor de ontwikkeling van flesvoeding?

‘Op dit moment worden al moedermelksuikers aan sommige flesvoeding toegevoegd. Op grond van deze studies doen we de aanbeveling nader onderzoek te doen naar toevoeging met specifieke moedermelksuikers die gezonde bacteriën zoals de Akkermansia muciniphila kunnen stimuleren, en naar nieuwe potentiële pre-, pro- en postbiotica.’ (Probiotica zijn goede bacteriën voor je darmen, prebiotica zijn de voeding voor die goede bacteriën en postbiotica ondersteunen hun groei, red.)

 

Welk fundamenteel inzicht brengen de onderzoeken?

‘De mens heeft gedurende een lang traject heel effectieve manieren ontwikkeld om schadelijke micro-organismen op afstand te houden. Een daarvan is het darmslijmvlies. Tegelijkertijd zijn er micro-organismen die in de evolutie een samenwerking met dat slijmvlies zijn aangegaan. Daardoor is een symbiose ontstaan en een optimale samenstelling van de suikers in de moedermelk en die in het darmslijmvlies. Ik zie dat als een inspiratiebron, een manier om van de natuur te leren hoe we onze voeding kunnen verbeteren.’


Effecten van antibiotica

Het verstorende effect van antibioticagebruik op het darmmicrobioom van zuigelingen is ook vastgesteld in ander onderzoek dat ZonMw financierde. Marlies van Houten constateert dat kinderen die in de eerste levensweek antibiotica krijgen, tot een jaar na toediening minder diversiteit aan bacteriën hebben in hun darmen. Bovendien bevatten hun darmen resistentiegenen.

Lees meer in het Mediator-artikel hierover. 

Bron: ZonMw, auteur Tjitske Lingsma 

 

 

Gerelateerd nieuws

'How about mom' is een app om moeders door het eerste jaar als moeder heen te leiden. Met een team...