“Aandacht voor overgang op de werkvloer essentieel voor duurzame inzetbaarheid vrouwen.”

De overgang heeft invloed op leven en werk. Vooral vrouwen met lager betaalde banen zijn kwetsbaar. Preventieprogramma’s bereiken hen nauwelijks. Binnen het programma Werk(en) is Gezond onderzochten Karen Nieuwenhuijsen en Marjolein Verburgh van Amsterdam UMC hoe je deze vrouwen wél kunt bereiken. 

De overgang is een levensfase waar elke vrouw doorheen gaat. De een merkt er nauwelijks iets van. De ander krijgt ernstige klachten.

Karen somt een paar veelvoorkomende klachten op: “Vrouwen slapen niet of slecht, kampen met concentratieproblemen, zijn prikkelbaar, ervaren seksuele problemen of hebben last van tal van fysieke klachten, zoals gewrichtspijnen of migraine. Dit heeft negatieve invloed op het werk. Er is nog weinig aandacht voor de overgang op de werkvloer. Hoger opgeleide vrouwen kunnen na een slapeloze nacht vaak makkelijker zelf beslissen hoe ze hun werk indelen, bijvoorbeeld door wat later te beginnen. Bij vrouwen in lager betaalde banen ligt dat een stuk lastiger. Op zelfmanagement gerichte interventies lijken daarom bij deze groep vrouwen niet goed aan te sluiten. 

 

Impact op gezondheid en werk

Marjolein: “We wilden onderzoeken hoe we een bestaande Work-Life-interventie konden aanpassen, op zo’n manier dat het vrouwen met een lagere sociale economische positie (sep) kon helpen om beter hun dag door te komen als ze eenmaal door de overgang gaan. Daarvoor hebben we een implementatiestudie gedaan binnen Amsterdam UMC met als doelgroep vrouwen uit de laagst betaalde functiegroepen, zoals voedingsassistenten en schoonmaaksters. De bestaande erkende Work-Life-interventie ProudWoman van Healthy Woman was het uitgangspunt. Nadat we vrouwen uit de doelgroep en andere stakeholders hadden gevraagd wat ze van de huidige vorm vonden en hoe ze het anders zouden willen, hebben we de interventie geïmplementeerd. We hebben vervolgens het implementatieproces geëvalueerd en met kwantitatief onderzoek (vragenlijsten) en kwalitatief onderzoek (interviews) onderzocht wat de impact van de interventie is op gezondheid en werk functioneren.” 

 

“Als je het hebt over duurzame inzetbaarheid en de vrouwelijke helft van je medewerkers gaat door een transitie die allerlei effecten heeft op hun functioneren, dan is het shocking dat werkgevers daar nog zo weinig over weten.” 

 

Vrouwen krijgen handvatten

De interventie bestond uit een intake, gevolgd door twee gesprekken van een uur met een overgangsconsulent die vertelde wat de overgang inhoudt, leefstijladvies gaf en een gezondheidscheck deed. Daarna volgden drie gesprekken bij een leefstijlcoach met focus op de balans werk/privé en drie keer een wandeltraining als vorm van beweging. Dat alles verspreid over drie tot vier maanden. Karen: “Uit het kwantitatieve onderzoek bleek een significante vermindering van de overgangsklachten. Qua functioneren op het werk liet het kwantitatieve onderzoek geen verschil zien. Maar we merkten dat de vrouwen, die vaak een migratie-achtergrond hadden, de vragen in de vragenlijst niet altijd goed begrepen. Marjolein heeft de meeste vrouwen geholpen met het invullen van de vragenlijsten. Uit de interviews kwam een heel ander beeld. Vrouwen zijn na de interventie nieuwe keuzes gaan maken qua gezondheid en ervaren een positieve verandering in hun gezondheid. Hier zagen we ook veranderingen op de werkplek. Een overbelaste voedingsassistent kreeg bijvoorbeeld dankzij de gesprekken met de lifecoach handvatten om het gesprek met haar leidinggevende aan te gaan: ze kreeg er een collega bij.” 


Resultaten procesevaluatie voor effectieve life-work interventie

Uit de procesevaluatie bleek dat de volgende elementen belangrijk zijn voor de implementatie van een interventie onder een etnisch diverse groep vrouwen in de leeftijd van de overgang in laag betaald werk:

  1. Kies voor een actieve aanpak in je werving. Een brief is niet voldoende. Ga naar ze toe, ga in gesprek, laat je gezicht zien.
  2. Kies voor een flexibele interventie die je makkelijk kunt aanpassen aan de behoefte van de doelgroep.
  3. Bied de interventie op de werkplek aan en bij voorkeur onder werktijd. Meerdere vrouwen hadden aangegeven dat ze niet zouden meedoen als het op de werkplek en binnen werktijd was.
  4. Zorg voor support. Denk aan het inzetten van vertalers of gebruik beeldmateriaal als visuele ondersteuning.
  5. Zet uitsluitend vrouwelijke professionals in, zeker als je werkt met andere culturen. Soms wilden vrouwen zelfs niet alleen met een vrouwelijke professional buiten gezien worden, waardoor de gekozen werd voor wandelen in groepsverband.
  6. Werk aan bewustzijn over de overgang in verschillende lagen van de organisatie. Het management moet weten wat er gaande is en er positief instaan om de medewerkers te kunnen ondersteunen. 

“Vrouwen kunnen veel intern werk doen om de overgang dragelijk te maken, maar als de werkplek niet verandert, zitten ze alsnog met de gebakken peren.” 

 

Vrouwvriendelijke werkomgeving

Marjolein: “Ons onderzoek biedt belangrijke handvatten voor hoe je kunt zorgen dat vrouwen op een gezonde manier hun pensioen halen. Dat is essentiële informatie voor werkgevers, arboprofessionals en iedereen die zich bezighoudt met werkgerelateerde preventie. Landelijk zien we een hoger ziekteverzuim bij vrouwen in de leeftijd van de overgang. Het is aannemelijk dat het verzuim ook overgangsgerelateerd is. Maar we kunnen het niet hard maken, omdat overgangsklachten nog niet als zodanig geregistreerd worden. Dat is eigenlijk bizar. Als je het hebt over duurzame inzetbaarheid, en de vrouwelijke helft van je medewerkers gaat door een transitie die allerlei effecten heeft op hun functioneren, dan is het shocking dat werkgevers daar nog zo weinig over weten.” 

“Ons onderzoek biedt belangrijke handvatten voor hoe je kunt zorgen dat vrouwen op een gezonde manier hun pensioen halen” 

 

Werkgeversevent Werk en Overgang 24 maart 2021

De overgang kan grote invloed hebben op het functioneren van vrouwen. Laat je als werkgever of arboprofessional in een middag bijpraten over de overgang en hoe je daar als werkgever mee om kunt gaan. Bekijk hier het programma en meld je aan. 

Bron: ZonMw Preventie