Nieuwsbrief H-team: Samen naar een toekomst zonder nieuwe hiv-infecties in Amsterdam

Het H-TEAM is een unieke samenwerking tussen alle organisaties en partijen die betrokken zijn bij de preventie en behandeling van hiv in Amsterdam. Samen met de doelgroepen werken we aan een toekomst zonder nieuwe hiv-infecties in Amsterdam. In deze nieuwsbrief stellen wij u op de hoogte van de voortgang van het H-TEAM initiatief en de stand van zaken met betrekking tot nieuwe (wetenschappelijke) ontwikkelingen ten aanzien van hiv en aids in Amsterdam, Nederland en wereldwijd. 

AIDS2018 en belangrijke boodschappen

In juli vond in Amsterdam het wereldcongres AIDS2018 plaats. Hieraan hebben meer dan 16.000 wetenschappers, beleidsmakers, activisten en politici uit meer dan 160 landen deelgenomen. Als gastland en -stad waren Nederland en Amsterdam nadrukkelijk in beeld tijdens de AIDS2018 conferentie. De nieuwe burgemeester Femke Halsema gaf veelvuldig acte de presence. De ‘Dutch approach’, met kenmerken als openheid en diversiteit, werd herhaaldelijk geroemd. 

 

 

Op de website van AIDS2018 is van een groot deel van de presentaties de slides terug te vinden. Op de afsluitende dag is een samenvatting gegeven van de belangrijkste bevindingen die tijdens het congres gepresenteerd werden. De slides en de video hiervan zijn hier terug te vinden. 

Side-event voor professionals

In de vorige nieuwsbrief wezen wij op het Nederlandse side-event georganiseerd door Soa Aids Nederland dat op 26 juli plaatsvond. Meer dan 100 professionals op het gebied van seksuele gezondheid, waaronder huisartsen, bezochten dit event. Voor een terugblik op deze dag, een informatieve samenvatting en de presentaties ga naar de website van Soa Aids Nederland, waarop tevens een korte sfeerimpressie van AIDS 2018 te zien is. 

H-TEAM op AIDS2018

Verschillende leden van het H-TEAM presenteerden een poster over het H-TEAM-gerelateerde onderzoek over:

  • de bevinding dat hiv-infecties bij MSM in Amsterdam vroeger worden gediagnosticeerd dan in de rest van het land; 
  • de AMPrEP studie;
  • trends in het aantal hiv- en soa-testen door Amsterdamse huisartsen.

Verder werd de korte documentaire over het H-TEAM initiatief vertoond; werd er een presentatie gegeven over de ‘hebikhiv’ campagne en werd er een presentatie gegeven over de prevalentie van hepatitis C onder PrEP-gebruikers in Nederland. Ook in de media was er aandacht voor het H-TEAM en de Amsterdamse aanpak, bijvoorbeeld tijdens een uitzending op Nieuwsuur op 27 juli 2018. 

Hiv wereldwijd nog steeds een groot probleem

Wereldwijd leven bijna 37 miljoen mensen met hiv en in 2017 kwamen er 1,8 miljoen nieuwe infecties bij. In sommige delen van de wereld neemt het aantal nieuwe hiv-infecties af en daarnaast worden steeds meer mensen behandeld: 21,7 miljoen mensen ontvangen ART, waarvan 17,5 miljoen virale suppressie bereikt hebben. Toch sterven er jaarlijks ruim 1 miljoen mensen aan aids-gerelateerde oorzaken.

Een speciale commissie van de Lancet ter gelegenheid van de conferentie, wees daarnaast op het grote risico voor een verdere toename van de hiv-epidemie vanwege de bevolkingsgroei in Afrika ten zuiden van de Sahara. Er was veel aandacht voor Oost-Europa en Centraal-Azië waar het aantal nieuwe infecties enorm toeneemt, met name mensen die drugs injecteren, MSM, sekswerkers, klanten van sekswerkers en partners van mensen uit deze groepen lopen risico (bron: UNAIDS).

De situatie van meisjes en jonge vrouwen is ook uitgebreid aan bod gekomen omdat zij een relatief hoog risico lopen om met hiv geïnfecteerd te raken. Onder jonge vrouwen (15-24 jaar) vonden in 2016 44% meer nieuwe infecties plaats dan onder hun mannelijke leeftijdsgenoten. In Oost- en Zuidelijk Afrika vond meer dan een kwart van de infecties plaats bij jonge vrouwen, terwijl zij 10% van de bevolking uitmaken (bron: UNAIDS Global AIDS update 2017).

In grote delen van de wereld hebben key populations (sekswerkers, MSM, mensen die drugs injecteren, transgenders, migranten en gevangenen) geen toegang tot noodzakelijke zorg en preventie en zijn hiv-transmissie, sekswerk, drugsgebruik of bepaalde seksuele geaardheden wettelijk strafbaar. Tijdens AIDS2018 werd een brede oproep gedaan om het stigmatiseren en criminaliseren van mensen die tot de risicogroepen behoren en van mensen die met hiv leven te stoppen.  

Preventie blijft belangrijk

Om de hiv-epidemie echt een halt toe te roepen is een vaccin of een cure nodig . Onderzoekers wereldwijd werken hard aan de ontwikkeling hiervan, maar hoewel er veelbelovende stappen zijn gezet, zal dit niet op korte termijn beschikbaar zijn. Combinatiepreventie is daarom enorm belangrijk, maar dit moet effectiever worden aangeboden en grootschaliger worden uitgerold om de wereldwijde doelstellingen - minder dan 500.000 nieuwe infecties per jaar in 2020 - te kunnen halen. Ook het tijdig vinden en behandelen is zowel voor het vooruitzicht van de patiënt als vanuit preventie-oogpunt enorm belangrijk, ook in Nederland.  

U=U: niet meetbaar is niet overdraagbaar!

Bij iemand met een goed behandelde hiv-infectie waarbij het virus (duurzaam) onmeetbaar is geworden, is er geen risico op seksuele overdracht: niet meetbaar is niet overdraagbaar (N=N). Internationaal luidde de campagne: U=U: undetectable =uninfectious. Dit is inmiddels breed gedragen onder wetenschappers en werd nog eens goed benadrukt tijdens AIDS2018. Tijdens het congres werd de PARTNER2 study gepresenteerd met aanvullend bewijs: ook in deze grotere studie werd in 77.000 seks-acts in serodiscordante paren geen enkele gelinkte hiv-infectie vastgesteld. De boodschap is belangrijk maar lijkt bij veel professionals nog niet binnengekomen te zijn, getuige de vele ervaringen van activisten en mensen met hiv.

Zie ook:
• Hiv is niet meer seksueel overdraagbaar bij adequate behandeling (artikel)
Niet overdraagbaar hiv (dossier voor professionals) 


PrEP volop in de belangstelling

Bij AIDS2018 werden de interim-resultaten gepresenteerd van de Prevenir demonstratiestudie in Frankrijk: tijdens 1000 persoonsjaren van follow-up werd geen enkele hiv-infectie vastgesteld bij mensen die PrEP gebruikten. In Nederland heeft de Minister inmiddels laten weten het positieve advies van de gezondheidsraad op te willen volgen. PrEP is een zinnige en kostenbesparende interventie. De GGD-en krijgen een belangrijke rol toegemeten, maar de precieze uitvoering en de rol van de huisarts moeten nog worden uitgewerkt. De NHG Adviesgroep seksuele gezondheid heeft inmiddels een standpunt uitgebracht over PrEP en de rol van de huisarts.

Met het verlopen van het patent op PrEP zijn de kosten drastisch gedaald van €500 per maand naar minder dan €50. Verantwoord gebruik vereist echter zorgvuldige begeleiding en periodieke monitoring van hiv, soa en nierfunctie. In Amsterdam doet de GGD het AmPrEP onderzoek en biedt (beperkte) ruimte voor begeleiding. Er is een multidisciplinaire richtlijn en goede actuele informatie voor professionals en geïnteresseerden: lees Dossier PrEP Soa Aids Nederland en de website Man-tot-Man. De lancering van de PrEP video van Thuisarts vond ook plaats op het congres. Op deze website is, naast de video, duidelijke informatie beschikbaar over PrEP en het gebruik ervan, zodat huisartsen hun patiënten kunnen motiveren om thuis alles rustig te lezen en bekijken.  


Dalende trend hiv-epidemie in Amsterdam, maar we zijn er nog niet

Zowel in Amsterdam als in heel Nederland is sprake van een dalende trend in het aantal nieuwe hiv-diagnoses. In 2016 werden ongeveer 820 nieuwe hiv-infecties gediagnosticeerd in Nederland. In Amsterdam was dit aantal 168. Dat is bijna een halvering van het aantal dat in 2010 werd vastgesteld (323). Daarnaast heeft Stichting Hiv Monitoring recent laten zien dat bij Amsterdamse MSM, in vergelijking met de rest van het land, de diagnose steeds eerder gesteld wordt. En, geschat wordt dat in 2016 94% van de hiv-geïnfecteerde mensen in Amsterdam is gediagnosticeerd, tegenover 89% in heel Nederland. Amsterdam is dus goed op weg, maar de last mile naar nul nieuwe hiv-infecties blijkt lastig te zijn. Het komt nog te vaak voor dat de diagnose laat gesteld wordt. In 2016 presenteerde 33% van de hiv-geïnfecteerde personen zich laat in de zorg (met aids of een CD4-aantal lager dan 350 cellen/mm3), in heel Nederland was dit 43% (bronnen: Stichting HIV Monitoring: HIV Monitoring Report 2017; Fast-Track Cities). Het H-TEAM zal zich komende tijd specifiek richten op het eerder bereiken van deze groep. 


DTO hiv en soa testen in 2018

In samenwerking met Elaa en HKA is het H-TEAM in 2015 gestart met het aanbieden van een soa- en hiv diagnostisch toets overleg (DTO) aan huisartsen in Amsterdam. In 2018 organiseren wij voor huisartsengroepen die nog niet hebben geparticipeerd het DTO hiv en soa testen in de eerste lijn. Al bijna 200 Amsterdamse huisartsen hebben deelgenomen aan het DTO hiv en soa testen in de eerste lijn. De huisartsen die het DTO gevolgd hebben, zijn erg positief over de leervorm en de inhoud (cijfer:8,5/10), waar ook spiegelinformatie op het gebied van soa- en hiv-testaanvragen een onderdeel van is. De huisartsen die het DTO voorzitten, worden hierop voorbereid tijdens een zogenoemde Teach the Teacher bijeenkomst. Daarnaast is een externe deskundige bij het DTO aanwezig voor inhoudelijke ondersteuning.

Daarnaast zijn wij begonnen met het aanbieden van het DTO2 aan de groepen die in 2015 en 2016 het eerste DTO gedaan hebben. Tijdens het DTO2 ontvangen zij nieuwe spiegelinformatie over de testaanvragen en voeren zij daar met hun groep discussie over. Een inhoudelijk deskundige van de SeksHAG presenteert ter plaatse actuele thema’s op het gebied van hiv en soa, zoals het gebruik van PreP, Hepatitis C, Mycoplasma genitalium en de Update 2018 van de Multidisciplinaire Richtlijn SOA (mdr soa 2018). Ook worden de werkafspraken geëvalueerd die tijdens het eerste DTO gemaakt zijn.

Wil je een DTO ‘hiv en soa testen in de eerste lijn’ organiseren voor de Hagro/wijkgroep of FTO-groep? Of interesse om het DTO2 in te plannen? Neem dan contact op met onze projectmedewerker.

 

Meer weten? Bel of mail met

Gerelateerd nieuws