‘Niet pluis gevoel? Zie, hoor en handel.’ Aan het woord twee Almeerse doktersassistenten

“Wij horen, voelen en zien in de wachtkamer en aan de telefoon heel veel. Het is onze taak én plicht om als doktersassistent bij een ‘niet pluis’ gevoel hier iets mee te doen.” Aan het woord zijn Ingrid de Groot, doktersassistent bij gezondheidscentrum West van Zorggroep Almere in Almere Haven en Astrid Blankenzee, doktersassistent bij de Huisartsenpost (HAP) tevens aandachtsvelder kindermishandeling.

Niet pluis dus actie

“De doktersassistenten zijn de ogen en oren van de praktijk. Zij merken vaak als eerste dat er iets niet in de haak is. Dat gevoel ontstaat bijvoorbeeld al tijdens een telefoongesprek de ouder vloekt en tiert tegen de kinderen op de achtergrond. Of omdat een kind er ongezond uitziet en veelvuldig meekomt om te tolken voor moeder. Laatst was er een moeder in de wachtkamer met vier kinderen, die renden van binnen naar buiten en waren heel druk. Moeder was niet bij machte om in te grijpen. Dat hoeft niet te betekenen dat er gelijk sprake is van kindermishandeling maar wel dat deze kinderen in een kwetsbare positie kunnen verkeren. Het is onze taak om te signaleren en te noteren. Zonder waardeoordeel, dat is heel belangrijk. Het gaat om wat je hoort en wat je ziet. Je beschrijft feitelijk het niet pluis gevoel en dat noteer je in Medicom,” vertelt Ingrid.

Pak je rol

“Zodra je op de HAP het dossier opent van een kind, verschijnt er altijd eerst een formulier in beeld met een aantal standaardvragen. Deze zijn bedoeld om je alert te maken op kindermishandeling. Het nadeel is dat dit formulier ook simpel weg geklikt kan worden. Dus je kunt bewust de keuze maken om het niet in te vullen. Het tekort aan tijd, het taboe wat er nog steeds rust op kindermishandeling, de positie van de doktersassistent ten opzichte van de dokter en de onzekerheid van de doktersassistent (‘Heb ik het wel goed gezien?’) zijn redenen waarom er niet altijd actief wordt geacteerd. Een gemiste kans,” aldus Astrid. “Pak je rol en schroom niet om te signaleren. Signaleren is namelijk niet hetzelfde als melden. Melden bij Veilig Thuis, het advies- en meldpunt huiselijk geweld en kindermishandeling, kan ook altijd. De lijnen met Veilig Thuis zijn goed.”

Kwetsbaar kind

Ingrid vult aan: “De doktersassistenten in gezondheidscentrum West noteren deze signalen in Medicom. Het zou mooi zijn als we in dit systeem een attentieregel zouden kunnen gebruiken die oppopt zodra je het digitale dossier opent. Daar zou ingevuld kunnen worden: ‘kwetsbaar kind’. De volgende zorgverlener, of dat nou de huisarts is of een collega op de HAP ziet deze melding dan ook en is dan meteen alert. Het zou nog mooier zijn als alle praktijken in Almere dit zouden doen. Samen zijn we verantwoordelijk voor de veiligheid van de Almeerse kinderen.”

Meldingen

Ingrid neemt ook deel aan het team kindermishandeling van het Flevoziekenhuis. Zij signaleert en houdt een Excelbestand van de meldingen bij. Daar is ze in 2003 al mee begonnen en dat werkt goed. Zij houdt alle cijfers bij, ook wat er met de meldingen wordt gedaan. De kinderarts maakt daar jaarlijks een verslag van. “Wij krijgen ook van Veilig Thuis een bericht terug wat er met de meldingen is gedaan. Dat helpt mij en mijn collega’s ook. Het is belangrijk om te weten hoe de meldingen worden opgepakt door Veilig Thuis en hoe het met het kind en het gezin verder gaat. Je weet dat je het melden niet voor niets doet.”

Hoe werkt de meldcode?

De meldcode huiselijk geweld en kindermishandeling helpt de zorgprofessional zorgvuldig te handelen. Het bestaat uit vijf stappen die precies aangeven wat je moet doen als je vermoedt dat een kind thuis in de knel zit. In stap 5 maak je een beslissing over melden en hulpverlenen. In de meldcode wordt gebruik gemaakt van een afwegingskader. Dit beschrijft wanneer een melding noodzakelijk is en hoe goede hulp eruit ziet. Vermoedens van acute of structurele onveiligheid moeten altijd worden gemeld bij Veilig Thuis.

Huisartsambassadeur

Huisarts Juul Stulp van Zorggroep Almere is sinds dit jaar huisarts-ambassadeur aanpak kindermishandeling voor heel Almere. De taak van Juul is onder andere om het onderwerp kindermishandeling hoog op de agenda te krijgen en het uit de taboesfeer te halen. Het is belangrijk dat het ‘gewoner’ wordt om over te praten. Dit komt ten goede aan de zorg voor het kwetsbare kind. Zij geeft scholing aan de aandachtsvelders kindermishandeling. Per huisartsenpraktijk is er één aandachtsvelder. Dat kan een huisarts, doktersassistent of een POH GGZ zijn. Op hun beurt scholen zij de medewerkers in de huisartsenpraktijken. Astrid vertelt: “Onlangs hadden wij een scholing. Daar kwamen ook twee jonge vrouwen aan het woord die zelf slachtoffer waren geweest van kindermishandeling. Zij benadrukten hoe belangrijk het is dat je aan het kind zelf vraagt hoe het gaat. Dat wordt vaak vergeten.” Ingrid vult aan: “De eyeopener voor mij was dat je je soms vergist hoe goed sommige kinderen het op school doen. Dan denk je dus, als de schoolprestaties goed zijn dan gaat het ook goed. Dat beeld klopt dus niet.”

Vertrouw op jezelf

Astrid: “Je hebt als doktersassistent een hele belangrijke rol. Laat je niet van de wijs brengen als anderen om jou heen zeggen dat het wel meevalt of dat er al melding is gedaan bij Veilig Thuis. Als jouw alarmbellen afgaan mag je deze niet negeren. Op de HAP heb ik dit meegemaakt. In eerste instantie gaf ik toe aan de huisarts die vertelde dat er al eerder melding was gedaan maar toen ik terug liep naar mijn werkplek voelde het niet goed. Het kindje waar het om ging liep acuut gevaar. Veilig Thuis heeft diezelfde avond nog ingegrepen. Dat was voor mij een lesje zelfvertrouwen, die ik graag doorgeef aan collega zorgverleners: vertrouw op jezelf. Zie, hoor en handel. Het is je plicht!”


Gerelateerd nieuws

Wet Meldocde huiselijk geweld en kindermishandeling