Samen beslissen met mensen met verminderde gezondheidsvaardigheden

Hoe kun je als zorgverlener of zorginstelling beter omgaan en communiceren met mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden? Bekijk de tips en tools waar je direct mee aan de slag kunt.

Tip 1: Neem de tijd
Als je aan de voorkant te weinig tijd neemt voor mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden, krijg je patiënten met spijt, twijfels of zelfs mensen die de instructies voor hun behandeling niet goed opvolgen en op de Eerste Hulp belanden. Dat kost ook tijd! Dus zorg dat er tijdens het consult genoeg ruimte is voor uitleg en het stellen van vragen. Plan een dubbelconsult en/of een 2e consult, zodat mensen tussendoor kunnen nadenken over hun opties. 

Tip 2: Stel vragen aan de patiënt
Stel in de spreekkamer vragen aan de patiënt. 'Hoe is dit voor u?', 'Wat is voor u belangrijk?'. Check ook of de patiënt de informatie begrijpt. Dit kan bijvoorbeeld met de terugvraagmethode. Zodra je iets belangrijks hebt uitgelegd, vraag je: 'Kunt u in uw eigen woorden nog eens vertellen wat ik u net heb gezegd, zodat ik weet of ik het duidelijk heb uitgelegd?'. Deze methode kunnen alle zorgverleners in iedere setting toepassen.

Tip 3: Zet de tentkaart op je bureau
Om je te helpen bij het toepassen van de terugvraagmethode, is door Nivel, Amsterdam UMC en Pharos een tentkaart ontwikkeld die je op je bureau kunt zetten. De ene zijde van dit visuele hulpmiddel herinnert je aan het vragen naar begrijpelijkheid, de andere zijde is voor de patiënt. Hierop staat 'Ik wil weten of ik het goed heb uitgelegd. Wilt u me vertellen wat ik gezegd heb?'. Zo krijgt de patiënt het gevoel dat het normaal is dat de arts deze vraag stelt.

Tip 4: Communiceer duidelijk
Praat langzaam, gebruik geen moeilijke woorden of medisch jargon, beperk de hoeveelheid informatie en geef niet te veel cijfers als je het hebt over kansen en risico’s. 'Bij deze behandeling heeft u 2x meer risico op…' is abstract en daardoor voor veel mensen moeilijk te begrijpen.

Tip 5: Gebruik visuele hulpmiddelen
Uit Jany’s en Jannekes onderzoek bleek dat patiënten naast het mondelinge gesprek visuele hulpmiddelen prettig vinden. Dat kan de tentkaart zijn, maar ook consultkaarten, fotostrips of eenvoudige folders om mee te geven. Zorg dat deze aansluiten bij de wensen en vaardigheden van deze doelgroep.

Lees hier het interview met afdelingshoofd Jany Rademakers en senior onderzoeker Janneke Noordman van het Nivel van wie deze tips afkomstig zijn. 

Bron: ZonMW