Japanse blik op samenwerken in de wijk: wat kunnen we van elkaar leren?

Het bezoek werd georganiseerd door Bernard Prins, in samenwerking met onder anderen Yoko Matsuoka, gastprofessor aan de Tokyo Kasei University. Tijdens het programma kwamen verschillende onderwerpen aan bod.

Hein van Hout en Collin Exmann vertelden over de ontwikkeling van de huisartsenzorg en de Nederlandse data-infrastructuur binnen de huisartsenzorg. Astrid Kodde en Let Oeseburg gingen in op de positie van de huisarts binnen het Nederlandse zorgsysteem en de opleiding van nieuwe huisartsen. Samen met Manon Breedijk van Zorg voor Zuid mocht Evgenia Eleftheriadou vanuit haar rol als regioadviseur in Amsterdam Noord een bijdrage leveren over ouderenzorg, wijkgerichte samenwerking en de verbinding tussen zorg en welzijn.

De gesprekken gingen over een vraag die zowel in Nederland als Japan speelt: hoe organiseer je goede samenwerking rond inwoners en houd je zorg toegankelijk als de bevolking vergrijst?

Samenwerking organiseren in de wijk

In Amsterdam Noord ondersteun ik vanuit Elaa samen met mijn collega Tiska Ikking professionals en organisaties bij het versterken van hun samenwerking. Bijvoorbeeld tijdens netwerkbijeenkomsten waar huisartsen, wijkverpleegkundigen, welzijnsorganisaties, buurtteams, gemeente en andere partners elkaar ontmoeten.

Daar gaat het niet alleen om elkaar leren kennen. Het gaat vooral om samen werken aan vraagstukken die geen enkele organisatie alleen kan oplossen. Vanuit Elaa brengen we partijen bij elkaar, leggen we verbindingen en helpen we netwerken zich verder te ontwikkelen.

Juist daarover stelde de Japanse delegatie veel vragen. Hoe vinden verschillende organisaties elkaar? Hoe organiseer je samenwerking tussen verschillende domeinen? En wat is ervoor nodig om rond gezamenlijke vraagstukken in een wijk samen op te trekken?

Wat in de dagelijkse praktijk soms heel gewoon lijkt, bleek vanuit Japans perspectief juist interessant. Het organiseren en ondersteunen van samenwerking is een belangrijke voorwaarde om uiteindelijk samen resultaat te kunnen bereiken.

Dezelfde opgaven, andere oplossingen

Japan en Nederland verschillen in de manier waarop de zorg is georganiseerd. Tegelijkertijd zijn veel maatschappelijke vraagstukken herkenbaar. Beide landen hebben te maken met vergrijzing en een groeiende zorgvraag.

De Japanse professionals vertelden onder meer over community-based care en de ontwikkeling van huisartsgeneeskunde en generalistische zorg. Specialistische zorg speelt in Japan van oudsher een belangrijke rol.

Tegelijkertijd werd duidelijk dat ook daar wordt gezocht naar manieren om de rol van huisartsgeneeskunde verder te versterken, omdat een sterk op specialistische zorg gericht systeem steeds moeilijker vol te houden is in een vergrijzende samenleving.

De verdere ontwikkeling van zorg dichtbij inwoners krijgt daarom steeds meer aandacht. Juist de verschillen maakten de uitwisseling waardevol. Vergelijkbare maatschappelijke opgaven hoeven namelijk niet tot dezelfde oplossingen te leiden. Door ervaringen naast elkaar te leggen, ontstaat ruimte om anders naar de eigen praktijk te kijken.

Verbinden is geen doel op zich

Voor Elaa is samenwerking een belangrijk middel om zorg en ondersteuning toegankelijk te houden. We versterken netwerken en verbinden professionals en organisaties binnen zorg, welzijn en het sociaal domein. Daarbij kijken we steeds naar wat er in een wijk nodig is en wat dit betekent voor inwoners. Veel van dat werk gebeurt achter de schermen. In gesprekken, bijeenkomsten en netwerken worden relaties opgebouwd, belangen bij elkaar gebracht en gezamenlijke vraagstukken verkend. Dat is niet altijd direct zichtbaar, maar vormt wel de basis voor duurzame samenwerking.

De ontmoeting met de Japanse delegatie maakte opnieuw zichtbaar hoe belangrijk dit werk is. Een blik van buitenaf helpt om met andere ogen naar de eigen praktijk te kijken. Leren van elkaar stopt tenslotte niet bij de grenzen van een wijk, stad of land.

Dank aan:

• Bernard Prins, Yoko Matsuoka voor de organisatie van deze waardevolle uitwisseling;
• artsen Birgit Oostveen, Jeroen van Berckel Smit en Maarten Verregghen voor hun bijdrage; 
• Huis van de Wijk Buitenveldert voor hun bijdrage en beschikbaar stellen van de locatie.

Voor mij was het niet alleen een kans om iets te vertellen over de praktijk in Amsterdam Noord, maar ook om te leren hoe professionals in een ander zorgsysteem omgaan met vergelijkbare uitdagingen. Juist die nieuwsgierigheid naar elkaars ervaringen laat zien dat samenwerking rondom inwoners een vraagstuk is dat wereldwijd speelt.