Kijken met een ecosystemische bril

De betaalbaarheid, toegankelijkheid en kwaliteit van zorg en welzijn staan onder grote druk. We hebben te maken met complexe problemen zoals dubbele vergrijzing, personeelstekorten en wachtlijsten. Om de zorg in de toekomst toegankelijk, betaalbaar en van goede kwaliteit te houden is een transformatie noodzakelijk, waarin domeinoverstijgende samenwerking een cruciale randvoorwaarde is. Dit zien we onder andere ook terug in het IZA en de Visie op de eerstelijnszorg 2030.

De vraagstukken in zorg en welzijn vragen steeds vaker om een andere manier van kijken naar samenwerkingen. Vanuit het ecosystemisch perspectief wordt met een bredere bril naar samenwerkingsverbanden gekeken. Vanuit een helikopterview: niet alleen naar functionele relaties zoals governance en financiering, maar ook naar de sociale relaties tussen betrokken mensen en organisaties en de diversiteit in organisaties.

De invloed van de omgeving

Daarnaast richt dit perspectief zich op de omgeving waarin het samenwerkingsverband zich bevindt. Kenmerken van de regio, cultuur, historie, economie en infrastructuur, het zogenoemde terroir, vormen de context waarbinnen samenwerking ontstaat en zich ontwikkelt.

Hierbij kan ook gedacht worden aan het betrekken van de lokale supermarkt bijvoorbeeld die ook signaleert dat er eenzame ouderen zijn of de verkoop van minder gezonde voeding de boventoon voert terwijl de wijk inzet op gezondheid in de volle breedte.

Functionele én sociale factoren

Door vanuit een ecosystemisch perspectief te kijken, ontstaat een verdiept inzicht in de dynamiek van samenwerking en de interventies die nodig zijn om de samenwerking duurzaam en effectief te organiseren.

Het succes van samenwerkingsverbanden hangt samen met de wisselwerking tussen functionele factoren, zoals governance, financiering en afspraken, en sociale factoren, zoals relaties, motivatie, gedeelde passies en het terroir. Functionele structuren bieden houvast. Sociale factoren zorgen voor betrokkenheid en energie.

Samenwerking wordt zichtbaar als een dynamisch samenspel van formele, relationele en contextuele factoren. Betrokkenheid en draagvlak voor de samenwerking wordt versterkt door gedeelde waarde (shared value): samenwerking die niet alleen iets oplevert voor afzonderlijke partijen, maar bijdraagt aan waarde voor professionals, organisaties en inwoners samen.

Hoe Elaa hiernaar kijkt

Elaa heeft binnen samenwerkingen oog voor dit balans tussen functionele en sociale factoren. We kijken verder dan de functionele factoren van een samenwerking. We houden oog voor de context en de onderlinge relaties, en ondersteunen netwerken bij het werken vanuit een gezamenlijke bedoeling.

Zo draagt Elaa bij aan samenwerkingen die niet alleen goed georganiseerd zijn, maar ook levend, veerkrachtig en duurzaam.

Vanuit gedeelde waarde samenwerken

Binnen het Duurzaam lokaal netwerk thuiswonende kwetsbare ouderen Westerpark wordt bijvoorbeeld niet alleen ruimte geboden voor het bespreken van knelpunten, het maken van afspraken en verslaglegging, maar is er juist ook expliciet aandacht voor interactie en inspiratie, evenals voor het gezamenlijk reflecteren op de kwaliteit van de samenwerking. En wordt er gewerkt vanuit een gedeelde waarde.